Zamek w Kętrzynie.

Zamek w Kętrzynie wybudowano… Tak zaczyna się każda opowieść o zamku. Czy można inaczej? Raczej tak… Hm, trochę mało miejsc parkingowych, a jedyne wolne takie winno zostać… Zamek w Kętrzynie… oglądam cegła po cegle i szacuję. Tylko co właściwie można szacować? Wydawać by się mogło, iż jest zbyt „świeży” jak na wiekowy zabytek. Jest tablica. Wspomniana głosi o licznych zniszczeniach i równie licznych odbudowach, jednak by o nich choćby, trochę napomknąć należy wrócić do opcji -Zamek w Kętrzynie wybudowano…

Czas przeszły, rok 1360 data stanowiąca początek historii kętrzyńskiego zamku, związanego z krzyżakami. Wielokrotnie niszczony, palony był nie tylko odbudowywany, lecz także dokonywano w nim wiele zmian budowlanych… Brama, krata, cegła i zaprawa. Materiał budowlany ułatwiający szacowanie dat powstania… Zaprawa, jasna taka… Hm, czy gdzieś spotkałam tak jasną zaprawę? Być może przy odbudowie, użyto składników do zaprawy według receptury z czasu przeszłego? Co spaja owe mury, oprócz bogatej historii?…

I co straszy w zamku… Na tę odpowiedź nie znalazłam odpowiedzi. Zamek bez duchów? Być może.

Jak donosi historia, zamki najczęściej budowano w miejscu wcześniejszych drewnianych strażnic. Takowy obiekt był poniekąd testem i potwierdzeniem o słuszności wyboru lokalizacji. By zamek funkcjonował, musiały być warstwy społeczne. Poddani, którzy osiedlali się w pobliżu warowni bądź zamku. Obiekty zamieszkałe przez rycerzy dawały poczucie bezpieczeństwa. Mogli bronić swojego ludu. Natomiast ci mogli wiernie służyć wybawcy. Korzyść obopólna jak w łańcuchu pokarmowym. Zamek jako budowla trójskrzydłowa, nie posiadał baszty. Domniema się, iż w XVI wieku wybudowano wokół zamku mur z trzema basztami. Zamek trójskrzydłowy i mur z trzema basztami. Jedną na planie kwadratu i dwiema okrągłymi… Trzy strony świata? Co z czwartą? Brama umieszczona w murze o charakterze obronnym, znajdująca się w zachodniej części, prowadzi na niewielki dziedziniec. To jest oczywiste, a jednak napisałam. Mur kurtynowy, czyli zamykający dziedziniec i odgrywający rolę obronną. Wrócę do zamku. Odwiedziłam jedną salę ekspozycyjną, lecz o zawartości nieco później. Czas przeszły rok 1622, data wybudowania drugiej bramy, tym razem w skrzydle wschodnim. Wówczas wybudowano również wieżę schodowo o kształcie cylindrycznym… Czwarta doszła do kompletu… U schyłku XVIII wieku zamek uległ spaleniu. Natomiast przed I wojną przeznaczono go na cele mieszkaniowe… Rok 1945 zapisał się kolejnym pożarem, po którym pozostały muru do drugiej kondygnacji. Odbudowany ze stanu ruiny ze środków Ministerstwa Kultury i Sztuki w latach 1964- 66… Czas muzeum opisywanego jako najstarsze w regionie, gdyż utworzone w 1945 r. Natomiast pierwszą wystawę zaprezentowano w 1948 roku, w  budynku byłego aresztu przy ul. Powstańców Warszawy. Wystawę w murach zamkowych można podziwiać od 1967 roku tj. oddania po odbudowie. Czas ekspozycji…  Obiekt jest czynny cały rok, jak można wyczytać, a jak można zwiedzić? W dniu odwiedzin była czynna  jedna sala. Zapewne jest to praktyka posezonowa. Lubię zamki i na pewno wrócę tu w sezonie, by obejrzeć wszystko. 

Teraz, a raczej odwiedzone całkiem niedawno… Kętrzyn, kilka wieków wstecz, najstarsze pamiątki czasu przeszłego w równie wiekowych murach. Samo obcowanie z owymi eksponatami robi wrażenie. Omiatasz spojrzeniem wszystkie ściany i ekscytacja wzrasta. Drewno, szukasz w nim otworów po kornikach... Jesion. Sosna. Lipa, tak tego drewna używano najczęściej w warsztatach. Dlaczego skupiano się na zaledwie trzech odmianach? Przewodnik stojący w zasięgu ręki podaje odpowiedzi na każde pytanie. Jesion i lipa są miękkie i podatne? Rzeźbiarz zmienia mu wygląd i z czasem drewniany kloc nabiera kształtu. Na ogół ludzkiego. Faktura wygląda gładko, pomimo upływu czasu.  Z racji wieku dotykać nie wolno. Cóż drewno zamienione w postać jest trwałe, lecz pokryto go farbą. Czy ona nie poddaje się czasowi? Data konserwacji, czy gdzieś widnieje? Jest informacja o rzeźbiarzu tudzież warsztacie, o rzeźbie i materiale.... Nie ma nic o farbach, a te zaczynają wiercić dziurę w głowie. Polichromowane, lecz czym. Jedyne polichromie kojarzą się z motywami malowanymi na ścianach kościołów luterańskich. Drugim dręczącym pytaniem jest fach rzeźbiarski w czasie przeszłym. Kto wykonywał zlecenia? Czasem podane jest nazwisko, lecz równie często miejscowość warsztatu, z którego pochodził ów człek.  Magia czasu i dostępność narzędzi... Efekt zdobień… Zastanawia minie, co to za sala. Być może refektarz. Być może połączenie dwóch komnat… Co było w zachodnim skrzydle? Na końcu sali znajdują się drzwi do wieży schodowej, lecz dziś jest niedostępna…

Ostatnie odkrycia... "Dobiegły końca tegoroczny etap badań archeologicznych związanych z projektem odtworzenia średniowiecznych murów obronnych otaczających kętrzyński zamek. Do chwili obecnej pozyskano kilkadziesiąt tysięcy fragmentów naczyń ceramicznych i kafli oraz niemal taką samą ilość kości zwierzęcych. Teren międzymurza wykorzystywany był bowiem jako miejsce wyrzucania odpadków z zamku. Wśród naczyń dominuje ceramika kuchenna i stołowa, znajdowane są jednak fragmenty naczyń importowanych, w tym fragmenty dzbanów kamionkowych przywożonych w XV i XVI w. z terenów Niemiec i obecnej Belgii. Znaleziono także liczne fragmenty naczyń szklanych z XV-XVIII w. w tym fragmenty renesansowej malowanej szklanicy z XV-XVI w. W czasie badań odkryto także kilkadziesiąt żelaznych grotów od kuszy, kilkadziesiąt monet od czasów krzyżackich do początku XIX w., kamienną kulę armatnią. Do unikalnych znalezisk należą fragmenty kolczugi średniowiecznej z brzegiem zdobionym kółeczkami ze stopu miedzi (mosiądz?), fragmenty częściowo obrobionego bursztynu, fragment glinianej fanfary lub rogu do grania z XVI w. i fragment cynowej plakietki pielgrzymiej z przedstawieniem chusty św. Weroniki, który przywieziony został z Rzymu w połowie XIV w."

*Źródło cytatu- Muzeum.Ketrzyn.pl "Odkrycia archeologiczne" nieznane fakty z historii kętrzyńskiego zamku.

Kafle, figury świętych, chorągwie, a wszystko powstało dawno temu. Ma się wrażenie, iż jest to jedna z najstarszych kolekcji czasu przeszłego... Ponoć podobnie datowana znajduje się w Olsztynie...